Οι αγορές δεν είναι η μόνη απειλή της Ευρωζώνης, είναι και ο Λαός

Posted on 8 Νοέμβριος, 2011 από

0


Ακόμη και για τα ελαστικά πρότυπα της ευρωζώνης, μια συμφωνία συνόδου κορυφής που επέζησε λιγότερο από μία εβδομάδα είναι αξιοθρήνητο. Νωρίς στις 27 Οκτωβρίου η Άγγελα Μέρκελ, η καγκελάριος της Γερμανίας, και ο Νικολά Σαρκοζί, ο Γάλλος πρόεδρος, χαιρετισαν ένα «ολοκληρωμένο πακέτο» για να σωθεί το ευρώ. Ωστόσο, μέχρι να τυπωθεί το φύλλο του Economist, τα σχέδιά τους ήταν ήδη υπό κατάρρευση. Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, Γιώργος Παπανδρέου, φαινόταν καταδικασμένος, απορριφθείς από μερικούς από τους υπουργούς του, πολλούς στο κόμμα του και, ενδεχομένως, την πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών.

Η ρηχότητα των επιτευγμάτων της διάσκεψης κορυφής έχει εκτεθεί βάναυσα. Αντί για τον διακανονισμό προς μια περίοδο ηρεμίας, οι αγορές πέσανε σε νέες αναταράξεις. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, το ευρώ θα δοκιμαστεί από το λαό. Αν οι ηγέτες της ευρωζώνης δεν ανασυνταχθούν, είναι μια αναμέτρηση απου το νόμισμά τους σχεδόν σίγουρα θα χάσει.

Προσέξτε τον αγγελιοφόρο

Ο κ. Παπανδρέου ήταν εν μέρει ο συντάκτης της κακής του μοίρας. Αναζητώντας την υποστήριξη του ελληνικού λαού σε δημοψήφισμα, ήταν αμέσως καταδικάστηκε στις πρωτεύουσες της Ευρώπης ως ανόητος ή προδότης. Γιατί κατέστρεψε ολόκληρο το έργο τους; Πώς τόλμησε αυτός να φέρει την καταστροφή στο υπόλοιπο της ζώνης του ευρώ, όταν αυτή είχε τόσο απλόχερα διασώσει την αχαΐρευτη τη χώρα του; Ένας εξαγριωμένος ο κ. Σαρκοζί και η κ. Μέρκελ τον κάλεσαν να τους τα ψάλλουν στο περιθώριο της συνόδου κορυφής των G20 στις Κάννες. Οι ελπίδες του κ. Σαρκοζί ότι αυτή η συγκέντρωση θα μπορούσε να θέσει τις βάσεις για τη γενναιόδωρη επένδυση των αναδυόμενων αγορών για την υποστήριξη του ευρώ ήδη εξασθενούσαν. Τώρα κάτι τέτοιο μοιάζει αδύνατο.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο κ. Παπανδρέου, με την εντυπωσιακά χαοτικό του στυλ, έχει αφήσει την ευρωζώνη να βασανίζεται από αβεβαιότητα. Το δημοψήφισμά του φαίνεται πλέον απίθανο να πραγματοποιηθεί. Ίσως το ΠΑΣΟΚ, το κόμμα του, θα εισέλθει σε μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας με τη Νέα Δημοκρατία, την αντιπολίτευση, με επικεφαλής έναν τεχνοκράτη. Ίσως ακολουθήσουν εκλογές. Ίσως ακόμα και αυτά τα σχέδια καταρρεύσουν. Όλο αυτό το διάστημα, ο χρόνος κυλάει: μέσα σε ένα μήνα περίπου, η Ελλάδα πρέπει να λάβει νέα κεφάλαια από το ΔΝΤ και τους Ευρωπαίους διασώστες ή να χρεοκοπήσει ατάκτως.

Ο κ. Παπανδρέου έχει δημιουργήσει ένα χάος, αλλά του ταιριάζει περισσότερο ο ρόλος του αγγελιοφόρου από τον κακό. Δεν φταίει αυτός για τις διαφωνίες της διάσκεψης κορυφής. Τα spreads μεταξύ των ιταλικών και γερμανικών ομολόγων είχαν αρχίσει να διευρύνονται πολύ πριν ο κ. Παπανδρέου ρίξει τη βόμβα του. Αν η ζώνη του ευρώ είχε βάλει ένα αξιόπιστο τείχος προστασίας γύρω από τα κρατικά ομόλογα της Ιταλίας και άλλες ταραγμένες χώρες του ευρώ, μια ελληνική χρεοκοπία δεν θα αποτελούσε πλέον μεταδοτική απειλή. Θεσμικοί επενδυτές θα είχαν συμβάλει στη διασφάλιση των τραπεζών της Ευρώπης, και ένα αξιοπρεπές σχέδιο για την ενίσχυση των πιο αδύναμων τραπεζών. Αλλά η συμφωνία της περασμένης εβδομάδας στη σύνοδο κορυφής (επινοώντας ένα πρόχειρο τείχος προστασίας και ζητώντας από τις τράπεζες να ενισχύσουν τους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας μέχρι τον Ιούνιο του επόμενου έτους) δεν ήταν επαρκής. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι αγορές φοβήθηκαν μόλις λίγες ημέρες αργότερα.

Σε ένα επίπεδο, ο κ. Παπανδρέου δεν αξίζει να κατηγορείται ακόμη και για την αναζήτηση λαϊκής εντολής για τα επίτευγματα της συνόδου κορυφής (αν και τώρα πρέπει να άλλαξε γνώμη). Αν και η πρόταση να διαγραφεί η ονομαστική αξία του ιδιωτικά κεκτημένου ελληνικού δημοσίου χρέους κατά 50% θα είναι σημαντική και ευπρόσδεκτη, το υπόλοιπο του ελληνικού χρέους, ακόμη και με τις βέλτιστες υποθέσεις, θα εξακολουθούσε να βρίσκεται στο 120% του ΑΕΠ μέχρι το 2020. Όλο αυτό το διάστημα, ο ελληνικός λαός θα ζει με λιτότητα.

Ως εκ τούτου, ο κ. Παπανδρέου φέρει πιο σημαντικό μήνυμα. Μέχρι τώρα η κρίση του ευρώ οφειλόταν κυρίως από τις πιέσεις των αγορών. Αλλά τα οικονομικά μιας χώρας δεν καθορίζοναι από τις αγορές και μόνο. Τα όρια της φερεγγυότητας δοκιμάζονται από την προθυμία των ανθρώπων να δεχθούν αυξήσεις φόρων και περικοπές δαπανών. Μια κυβέρνηση ξεμένει από πολιτικό κεφάλαιο πολύ πριν εξαντληθούν τα πράγματα που έχει τη δυνατότητα να φορολογήσει. Στο τέλος, το δεν πληρώνω μετράει περισσότερο από το δεν μπορώ να πληρώσω.

Η Ελλάδα έχει προχωρήσει προς αυτή την κατεύθυνση περισσότερο από κάθε άλλο μέλος της ευρωζώνης, ακόμη και αν άλλες χώρες όπως η Πορτογαλία και η Ιρλανδία έχουν ήδη δει τις κυβερνήσεις να ανατρέπονται και η Ισπανία πρόκειται να ακολουθήσει το παράδειγμά τους. Έχοντας να αντιμετωπίσει αντάρτες στο ίδιο του το κόμμα, εχθρικά μέσα μαζικής ενημέρωσης και απεργίες και διαμαρτυρίες, ο κ. Παπανδρέου κατέληξε στο συμπέρασμα ότι θα είναι δύσκολο να επιβάλει τη λιτότητα που ζητήθηκε από την Ελλάδα. Κάθε τρίμηνο η ΕΕ, το ΔΝΤ και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) εξετάζουν Ελλάδα πριν από την αποδέσμευση της επόμενης δόσης. Μη έχοντας άλλο τρόπο να κρυφτεί, αποφάσισε να προσφύγει στο λαό.

Η επόμενη κυβέρνηση στην Ελλάδα, ανεξάρτητα από τη σύνθεσή της, δεν μπορεί να ξεφύγει από την αυξανόμενη δυσαρέσκεια ενάντια της πολιτικής τάξης της χώρας. Ένα αυξανόμενο μειοψηφικό ακόμα μέρος των Ελλήνων θέλει να αψηφήσουν τις συνθήκες της ΕΕ και να εγκαταλείψει το ευρώ συνολικά. Το 60% απορρίπτει τη συμφωνία κορυφής. Αλλά η ελληνική αποχώρηση μοιάζει να είναι ένα τρομερό λάθος. Οι καταθέτες θα σπεύσουν να αποσύρουν τα χρήματά τους από τις ελληνικές τράπεζες να προστατεύσουν τις αποταμιεύσεις τους από το να μετατραπούν σε νέα δραχμή. Οι ελληνικές επιχειρήσεις θα χρεοκοπήσουν από τα χρέη τους σε ευρώ . Το κέρδος της ανταγωνιστικότητας από υποτίμηση θα ήταν παροδικό, αν, όπως είναι πιθανό, οι μισθοί θα βαίνανε πληθωριστικά μαζί με τις τιμές. Ακόμη και η ιδιότητα του μέλους στην ΕΕ της Ελλάδας θα ήταν υπό αμφισβήτηση.

Τι πρέπει να γίνει;

Η κυβέρνηση στην Ελλάδα πρέπει να ξοδεψει σοφά ό, τι πενιχρό πολιτικό κεφάλαιο που μπορεί να έχει. Πάνω απ’ όλα, η οικονομία πρέπει να αναπτυχθεί. Παρά το θυμό τους, το 70% των Ελλήνων δηλώνουν ότι θέλουν να παραμείνουν στη ζώνη του ευρώ, αλλά η ανοχή τους για λιτότητα έχει όρια. Η κυβέρνηση πρέπει να αφιερώνει λιγότερη προσπάθεια για τις φορολογικές αυξήσεις που καταστρέφουν την ανάπτυξη και αντ’ αυτού να αναλάβει πρωτοβουλίες για την προώθηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Θα πρέπει να ασχοληθεί με τα συνδικάτα του δημόσιου τομέα και την επιβολή μεταρρυθμίσεων. Η κυβέρνηση του κ. Παπανδρέου πήρε με συνέπεια τον εύκολο δρόμο.

Η έμφαση της ζώνης του ευρώ στη λιτότητα παρά τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις έχει επιδεινώσει τα πολιτικά δεινά στην Ελλάδα. Αντ ‘αυτού, θα πρέπει να ευνοούν τη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική εξυγίανση. Οι πιστωτριες χωρών θα μπορούσαν να τονώσουν την εγχώρια ζήτηση, να παρέχει μια μεγαλύτερη αγορά για τις εξαγωγές των οφειλετών. Πάνω απ’ όλα, θα πρέπει να διαλύσει την απειλή της μετάδοσης θέτοντας την ΕΚΤ μπροστά από τα χρέη κυβερνήσεων, όπως η Ιταλία και η Ισπανία. Σε όλη αυτή την κρίση, οι πιστωτές (ιδίως η Γερμανία) ανησυχούν ότι η ελαστική πολιτική που ακολουθεί η ευρωζώνη, θα καθυστερούσε τις μεταρρυθμίσεις. Ο κ. Παπανδρέου έχει δείξει όμως ότι θα πρέπει να ανησυχούν και για τις πολιτικές σκληρής λιτότητας.

Από τον Economist

Advertisements